Wystąpienie: Zbigniew Ziejewski

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Ministrze! Przedstawiony projekt ustawy dotyczy pozornie niewielkiej zmiany, wydłużenia z 4 lat do 8 lat maksymalnego okresu obowiązywania szczególnych zasad gospodarowania nieruchomościami, planowania przestrzennego i realizacji inwestycji związanych z Centralnym Portem Komunikacyjnym. W rzeczywistości jest to zmiana o bardzo dużym znaczeniu dla mieszkańców i właścicieli nieruchomości na terenach objętych inwestycją. Obecne przepisy mają zabezpieczać tereny potrzebne do realizacji CPK i inwestycji towarzyszących. Ich celem jest przede wszystkim zapobieganie sytuacji, w której przed rozpoczęciem inwestycji nastąpiłaby gwałtowna zmiana sposobu zagospodarowywania nieruchomości, powstałyby nowe inwestycje albo wzrosłyby ceny gruntów, co później utrudniłoby realizację przedsięwzięcia. To założenie jest zrozumiałe.

Problem pojawia się jednak wtedy, gdy okres obowiązywania tych ograniczeń okazuje się krótszy niż rzeczywisty czas przygotowania i realizacji inwestycji. Właśnie na tym opiera się argumentacja przedstawiona w projekcie. Rząd wskazuje, że przygotowanie dużych inwestycji infrastrukturalnych trwa wiele lat. Obejmuje ono m.in. planowanie, decyzje administracyjne, przygotowanie dokumentacji, pozyskiwanie nieruchomości i dopiero później samą realizację inwestycji. Jeżeli szczególne zasady wygasną w trakcie tego procesu, to może powstać luka prawna. Właściciele mogą wtedy podejmować działania, które utrudnią późniejszą realizację inwestycji, a państwo może zostać zmuszone do ponownego dostosowywania dokumentacji i procedur. Dlatego projekt przewiduje wydłużenie maksymalnego okresu obowiązywania tych zasad do 8 lat.

Drugim argumentem jest ład przestrzenny. Chodzi o to, aby przez kilka kolejnych lat nie powstawały inwestycje i zmiany zagospodarowania, które będą sprzeczne z planowaną realizacją CPK i inwestycji towarzyszących. Trzeci argument dotyczy ograniczenia spekulacji gruntami. Państwo chce uniknąć sytuacji, w których niepewność co do przyszłego wykorzystania danego terenu albo oczekiwanie na inwestycje prowadziłyby do wykupu gruntów i działań nastawionych wyłącznie na osiągnięcie zysku w związku ze zmianami ich statusu. W projekcie znajduje się też bardzo istotna informacja dla właścicieli nieruchomości. Wydłużenie okresu obowiązywania szczególnych zasad do 8 lat nie oznacza, że wszystkie ograniczenia dotyczące nieruchomości będą obowiązywały tylko przez 8 lat. Dokument wyraźnie wskazuje, że szczególne zasady nabywania nieruchomości określone w art. 29b ustawy o CPK mają nadal obowiązywać bezterminowo. Jednocześnie osoby, których dotyczą ograniczenia inwestycji, mogą korzystać z tzw. programu dobrowolnych nabyć.

Dochodzę do najważniejszego pytania: Czy wydłużenie ochrony terenów potrzebnych pod CPK do 8 lat jest rzeczywiście proporcjonalne do interesu publicznego? Z jednej strony państwo musi mieć możliwość realizacji strategicznych inwestycji. CPK jest wieloletnim przedsięwzięciem i jego realizacja wymaga stabilności prawnej.

Z drugiej strony właściciele nieruchomości przez wiele lat mogą pozostawać w stanie niepewności i nie zawsze mogą swobodnie decydować o swojej własności, inwestować w nią czy zmieniać jej przeznaczenie. Potrzebujemy również jasnych zasad dotyczących wykupu nieruchomości, terminów podejmowania decyzji i wysokości odszkodowania.

Projekt ustawy z jednej strony próbuje zabezpieczyć interes publiczny i zapewnić ciągłość realizacji CPK, a z drugiej strony zwiększa okres, podczas którego właściciele nieruchomości mogą pozostawać objęci szczególnym reżimem prawnym. Dlatego przy procedowaniu nad tą ustawą najważniejsze powinno być zachowanie równowagi pomiędzy interesem państwa a prawem własności obywateli. Jeżeli państwo potrzebuje tych terenów przez 8 lat, to powinno jasno powiedzieć, kiedy zamierza je nabyć, na jakich zasadach i za jaką cenę. Do tego uważam, że wydłużenie okresu ochronnego może być uzasadnione harmonogramem CPK, ale powinno iść w parze z realnymi gwarancjami dla właścicieli nieruchomości, bo sprawna realizacja strategicznej inwestycji jest bardzo ważna. Dlatego Polskie Stronnictwo Ludowe poprze projekt wyżej wymienionej ustawy. Dziękuję bardzo.